Loading...
BilimAdamları Arşivi


 Forum

Salih Zeki

salih zeki 3 C7C57Salih Zeki 1864’te İstanbul Cibali’de Küçükmustafapaşa mahallesinde yoksul bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Adı sadece Salih’ti, Zeki mahlasını daha sonra alacaktır. Dört yaşında annesi Saniye Hanım’ı, altı yaşında babası Boyabatlı Hasan Ağa’yı kaybeder. Büyükannesi tarafından önce mahalle mektebine gönderilen Salih Zeki, uslu bir çocuk olmadığını düşünen öğretmeninin isteği doğrultusunda okuldan alınarak bir esnafın ya­nına çırak olarak verilir. Salih Zeki on yaşındayken, yetimleri okutmak üzere kurulan Darüşşafaka’ya gi­rer ve okulu 1882’de birincilikle bitirir.

 

 

Salih Bey’in Salih Zeki Oluş Öyküsü

salih zeki 1Salih Zeki, Posta ve Telgraf Nazırı (Bakanı) İzzet Efendi tarafından oluşturulmak istenen bilimsel araştırma grubunda yer almak üzere Posta ve Telgraf Fen Kalemi’nde işe başlar.  Çalış­maları Fransız Emile Lacoin yönetmektedir. Bir yıl kadar telgraf tekniğiyle ilgili çalışmalardan sonra öğrenimini sürdürmek üzere Paris’e gönderilir. Darüşşafaka’yı ondan bir yıl önce  bitiren ve yine Fen Kalemi’nde çalışan arkadaşı Ahmed Fahri de vardır yanında. Başlangıçta biraz zorlanmalarına karşın elektrik ve matematik ağırlıklı eğitimlerini başarıyla bitirirler.

Ahmed Fahri, Salih Hoca’nın Zeki mahlasının öyküsünü Muallimler Mecmuası’nın Mayıs 1924 sayısında yayımlanan mektubunda şöyle anlatmış: Salih’in Zeki lakabı tarafımdan verilmiştir. Bu da kendisinin haklılığını gösteren bir hatıraya dayanır. Politeknik talebesinden bir arkadaşımızla bir diferansiyel ifadenin integralini bulmak bahis konusu olmuştu. Politeknikli, eski hatırasına göre uğraşıyordu. Netice alamadık. Mesele bizi dostça münakaşaya götürdü. Salih, dersten alınan bir düsturdan [formülden] yararlanarak integrali buldu ve netice hasıl oldu. O vakit, “Salih sen zekisin!”, (Salih, vous êtes intelligente) dedim. Bunun üzerine arkadaşlar da bu lakabı almasını teklif ettiler; kabul etti. İşte Salih’in “Salih Zeki” olması böyle bir matematik meselesi sebebiyledir [Salih Zeki Bey Hayatı ve Eserleri, Celâl Saraç, Yay. haz. Yeşim Işıl Ülman, s.155]. Salih Ze­ki doktora yapmak ister ancak Nezaret (Bakanlık) tarafından geri çağırılır, Posta ve Telgrafta 750 ku­ruş maaşla çalışmaya başlar (1887). Bir yandan da Darüşşafaka’da ve Mülkiye’de ders vermektedir. Ahmed Fahri’yle birlikte ilk kitabını yazar: Hik-met-i Tabiiye, yani Fizik. Bu kitap liseler içindir ve 1892’de basılır. Aynı yıl ilk çocuğunu da kucağına alır: Daha sonra ordinaryüs profesör unvanını taşı-yacak olan oğlu Malik doğmuştur. Salih Zeki 1895’te Rasathane Müdürü olur. İlk eşi Vecihe Ha-nım’dan boşandıktan sonra 1901’de ikinci eşi olan Halide Edip’le evlenir.

Öğrencilikten Evliliğe

Halide Edip 1900 yazında Üsküdar Amerikan Kız Koleji’nin son sınıfına geçmiştir. Daha önce Rıza Tevfik’ten Fransız Edebiyatı dersleri almış ve onun benzersiz Arapça ve Farsça bilgisiyle anlat­tığı Doğu Edebiyatı ve Felsefesi dersini izlerken Doğu mistisizminin etkisi altında kalmıştır. O yıl Halide Edip, matematik konusunda zayıf kaldığını düşünerek özel ders almak istediğini babasına bildirir. Rıza Tevfik’in edebiyat derslerinde başardığını matematikte başarabilecek bir özel hoca is­temektedir. Babası arkadaşı Salih Zeki’nin ders vereceğini bildirince Halide Edip önce biraz korkar, çünkü Salih Zeki matematik dahisi olarak tanınmaktadır ve Beyoğlu rasathanesinin müdürüdür. Halide Edip, Salih Zeki öldükten çok sonra Adnan Adıvar’la evliyken yazdığı kitabında onu şöyle anlatır: Salih Zeki Hoca’nın ilim ve felsefe mevzularında ifade ettiği çetin ve daimî alâkası, daha fazla müspet ilimlere saplanmıştı. Bu devirde en fazla Auguste Comte ile meşgul oluyordu. Ona göre, hakikî insan dünyasının realitesini yalnız ilim adamları anlamış ve onların sayesinde insanlar vahşetten kurtulmuştu.

Fikir sahasına girmeyen herhangi bir görüşle alay ederdi. Ona göre sadece bir milletin değil, bütün insaniyetin tek yüksek sınıfı, tek insanları sevk ve idare edebilecek sınıf âlimlerdi. Buna rağmen kendisi siyasetle hiç alâkadar olmamıştır. Tabiîdir ki, o bana, Rıza Tevfik Hoca’dan daha fazla ve yeni bir dünya görüşü açmıştı. Halbuki ben, o günlerde fikir itibarıyla daha fazla mistik ve ruhî tesirlere tâbi idim. Salih Zeki Hoca benim tabiî temayülümün ifratının [doğal eğilimimin aşırılığının] önüne geçti ve fikri tekâmülümü [düşünsel oluşumumu] ayarladı.

salih zeki 2 CZ9A7

Salih Zeki Hoca ele aldığı herhangi bir muğlak mevzuu çok sade, fakat göz kamaştıran bir vuzuhla [açıklıkla] tahlil ederdi. Bu, bir taraftan, yeni bir istikamette kafamın inkişafına [gelişimine] yardım etti, olanca gayreti ile beni müspet ilim anlayışına sevketti. Aynı zamanda Kolej’de başlayan genç ve serbest temayülün önüne bir set çekti. [Mor Salkımlı Ev, Halide Edip Adıvar, Özgür Yayınları, Temmuz 2000 s.132.] Okul başladıktan sonra Salih Zeki Halide Edip’le bağını uzun mektuplarla sürdürür. Bu mektuplar romantik olmaktan çok üniver­site derslerini anımsatan mektuplardır. Okulun bitmesine yakın Halide Edip’e evlenme teklif eder ve bu teklif hemen kabul edilir. Okul biter bitmez evlenirler. Halide Edip henüz on sekiz yaşındadır, yaşamı boyunca onu etkileyebilecek (belki de tek) erkekle evlenmiştir. Çok ciddiye aldığı ev kadını rolünün yanında o sırada Kamus-u Riyaziyat adlı yapıtını yazmakta olan eşine sekreterlik ve asistan­lık da yapmaktadır. Büyük filozof ve matematikçilerin yaşamöykülerini çeşitli kitaplardan derler ve kocasına iletir. On iki ciltten oluşan bu yapıtın yalnızca iki cildi basılabilmiştir. 1897’de basılmış olan bu iki cilt, doğal olarak Halide Edip’in yardım ettiği bölümleri içermez.

 

new york abortion clinic open quotes on abortion
cell phone snooping software open free spy software
ny abortion emretas.net illegal abortions

Etiketler : salih, zeki, salihbey
Yazan : mania  |
30 Nis 2010 Cum   
|  15.380 defa Okundu.
Yorumlar

(Toplam yorum : 2113 )
filiz aydın (Misafir)
26 Mar 2012 Pts

hiç işime yaramadı....!
Yorum Yaz
isim soyisim
Email
Anonim olarak mesaj yazıyorsunuz, Üye iseniz giriş yapınız.