Loading...
Elektronik
   Temel Elektronik
   Bilgisayar Elektroniği
   Semboller
   Devre Elemanları Listesi


 Forum

Bobin

 
Bobin 
çeşitleri    Çeşitli Bobinler
Telden elektronik halkalar oluşturarak yapılan elektronik elmana bobin denir, genelde bir nüve üzerine sarılı olabileceği gibi içi boş halkalar şeklindede yapılır.
Elektronik devrelerde en çok kullanılan elemanlar arasındadır.

Bobinler pratikte silindir  şeklinde bir karkas üzerine veya simit  şeklinde bir nüve üzerine sarılan yalıtkan malzeme kaplı (dışı izole) bakır tellerden üretilir. Karkas içinde herhangi bir çekirdek kullanılmazsa buna havalı bobin denir. Yüksek frekanslarda birkaç sarımlık havalı bobinler sıklıkla kullanılır.  Kimi bobinlerin içinde bir nüve (çekirdek) vardır, nüve çeşitli  maddelerden yapılabilir; demir veya sıkıştırılmış demir tozu olan ferit (ferro malzeme), nüve olarak kullanılabilir. Bu nedenle bobinler, hava boşluklu olduğu gibi demir veya ferit nüveli olarak da üretilir. Gerekli yerlerde preslenmiş demir nüveler üzerine de bobinler yerleştirilir.  Tellerin hiç hareket etmemesi istenen yüksek frekanslarda bobin makaralarında çentikler mevcuttur. 
bobin bobin 

Bir iletkenin ne kadar çok eğik ve büzük bir  şekilde ise o kadar direnci artar. Bir bobinin  değeri tel kesitine, sarım (tur) sayısına, karkas boyuna, mandren çapına ve kullanılan nüveye (çekirdeğe) göre değişir. Havalı bobinin boyu ile oynanarak değeri değiştirilir. Karkas içine yerleştirilen ferrit nüve, bobinin değerini havalıya göre 4 katına kadar arttırabilir. Bakır  çekirdek ise bobinin değerini azaltır. Nüvenin bobin içine girme miktarı değiştirilerek bobinin değeri ve dolayısıyla bağlı olduğu osilatörün frekansı ayarlanabilir. Bir çeşit bobin de toroid’lerdir. Toroidlerin veya harhangi ferro (demir tozu) malzemeden yapılmış çekirdekli  bobinlerin indüktansında rol oynayan bir diğer parametre de bu malzemenin geçirgenliğidir. 


Bobinin birimi "Henri" ´dir. Alt katları ise Mili Henri (mH) ve Mikro Henridir (µH).

Bobine alternatif elektrik akımı uygulandığında bobinin etrafında bir manyetik alan meydana gelir. Aynı şekilde bobinin çevresinde bir mıknatıs ileri geri hareket ettirildiğinde bobinde elektrik akımı meydana gelir.

Bunun sebebi mıknatıstaki manyetik alanın bobin telindeki elektronları açığa çıkarmasıdır. Bobin DC akıma ilk anda direnç gösterir. Bu nedenle bobine DC akım uygulandığında bobin ilk anda yalıtkan daha sonra iletkendir. Bobine AC akım uygulandığında ise akımın yönü devamlı değiştiği için bir direnç göterir.

 
bobin - bir Motorda sargılar

Ayrıca bu nüve üstüne sarılı olanların nüvesini bobine yaklaştırıp uzaklaştırarak çalışan ayarlı bobinlerde mevcuttur. Bobin trafolarda elektrik motorlarında kullanılır. Elektronik olarakta frekans üreten devrelerde kullanılır.

Bobinler AC akımın akış yönüne göre zorluk gösterir. Gösterilen bu zorluğa Endüktüf Reaktans denir. Endüktif Reaktans değeri indüktans ve frekans değerinin artmasıyla artar.

Endüktif Reaktansa değeri aşağıdaki formülle hesaplanır.

XL = 2pfL

Stepper motorlarda kullanılan bobin
F-4 uçaklarında kullanılan stepper motorlarına ait bobin
 

Bobinaj Bobinlerin Düzeltilmesi
Bobinaj, alternator bobin düzenlemesi

Devrelerde bulunan akım yollarının hepsi genel açıdan birer bobin görevi yapmaktadır.  Bobinin bu yollardan farklı olan yani uzunluk ve kendi üzerine olan etkisidir.  İlk elektrik akımı bulan insanoğlu uzun bir teli metal  parça üzerine sararak akım geçirdiğinde metalin mıknatıs görevi yaptığını ve akımın yönüne göre metalin uçlarında NS kutuplarının oluştuğunu bulmuştur - Faraday (1791-1867). Kısacası bobin bir iletkenin üzerinden geçen akımı manyetik alan çizgilerine çevirerek yapısal olarak enerji dönüşümünü gerçekleştirmiştir.

Tersi durumunda da yani bir manyetik cisim manyetik alan çizgileri bobini kesecek  şekilde hareketlendirilirse bobin üzerinde bir akım oluşur; işte bu temel akımdır. Normal devre içi kullanımında oluşan bu manyetik çizgiler farklı  şekillerde sarıldığında kendisi üzerine ters manyetik alan kuvveti uygulayarak üzerinden geçen akımı yavaşlatmıştır.
Bu sayede çıkışta, gecikmiş bir akım alınabilir. Etrafında bulunan dielektrik madde ve kullanılan iletkenin özelliği bobinin özelliklerini belirler. Bobine alternatif elektrik akımı uygulandığında bobinin etrafında bir manyetik alan meydana gelir. Aynı  şekilde bobinin çevresinde bir mıknatıs ileri geri hareket ettirildiğinde bobinde elektrik akımı meydana gelir. Bunun sebebi mıknatıstaki manyetik alanın bobin telindeki elektronları açığa çıkarmasıdır

 


AC ve DC davranış ı:  Bobinler doğru akıma sadece telin direnci kadar zorluk gösterirken AC de frekansa bağlı olarak artar ki sabit değerine endüktans denir. Bobin DC akıma ilk anda direnç gösterir. Bu nedenle bobine DC akım uygulandığında bobin ilk anda yalıtkan daha sonra iletkendir. Bobine AC akım uygulandığında ise akımın yönü devamlı değiştiği için bir  direnç gösterir. Bobinler kısaca, DC akıma az zorluk (kolaylık), AC akıma zorluk gösterir; yani doğru akımı geçirip, alternatif akıma direnç gösterir.
 
Bobinlerin Kullanıldığı yerler : Doğru akımda bobinler, daha çok elektro mıknatıs olarak kullanılırlar.
Makaraya sarılmış olan telden bir akım geçirildiği taktirde bobinin etrafında bir manyetik alan  oluşur, bu manyetik alan, rölelerde yararlanılır. Doğru akımda bobinlerden sadece elektromıknatıs olarak yararlanılmaz. Bobinler bir çok devrede çeşitli şekillerde kullanılırlar. Mesela TV devreleri, besleme kaynakları, anten yükselteçleri, radyo devreleri gibi.

Alternatif akımda ise bobinlerden çok çeşitli şekillerde yararlanılır. AC yüksek gerilimi daha düşük gerilime çevirmek için kullandığımız transformatörler, büyük güçlü akımlar için yapılan kontaktör bobinleri, elektrik üretiminde kullandığımız mekanik enerjiyi elektrik enerjisine çeviren generatörler ve elektrik enerjisini mekanik enerjiye çevirmek için kullandığımız motorlar da bobinler kullanılır. Bu tip makinalarda bobinin kullanılmasının esası yine manyetik alana dayanır. Bir bobinin etrafındaki manyetik alan içinden bir tel geçirildiğinde bu tel de bir gerilim oluşur prensibi ile makinalarda manyetik alan kullanılır.


Mesela transformatörlerde; primer ucuna  verilen gerilim bu bobinde bir manyetik alan oluşturur. Elektriksel hiçbir bağlantısı olmayan sekonder ucunda ise bu manyetik alandanetkilenilerek daha düşük bir gerilim oluşur. Sekonder ucundaki bu gerilimin değeri giriş gerilimi ve sarım sayılarına bağlıdır.

 


Etiketler : Bobin, Endüktans, Kullanım Alanları, Endüktif, Henry, Henri, Endüktif Reaktans, Bobin Hesabı
Yazan : mania  |
28 Tem 2008 Pts   
|  58.529 defa Okundu.
BU KONUDA HİÇ YORUM BULUNMUYOR...
Yorum Yaz
isim soyisim
Email
Anonim olarak mesaj yazıyorsunuz, Üye iseniz giriş yapınız.