Loading...
Elektronik
   Temel Elektronik
   Bilgisayar Elektroniği
   Semboller
   Devre Elemanları Listesi


 Forum

SCR - Tristör (thyristor)

Tristör    (SCR - Silisyum Controlled Rectifier)

Silisyum Kontrollü Doğrultucu hakkında bilgi

   

Bu elemanla ilk tanışmam bir anahtarlama devresi yaparken devde üzeinde SCR yazısını gördüğümde olmuştu, elektronikçiye gidip malzeme alırken SCR istediğimde yüzünü görmeliydiniz, O nedir yaw dedi.


maalesef tüm elemanları bulmama rağmen SCR yi bulamamıştım. Arkadaşlarıma da sordum SCR nedir diye ama sonuç yoktu, sonunda SCR yi bulamadığım dükkandan tristörü elime alarak çıktım neyse konuya dönelim.

SCR Nedir?
SCR, PNPN elemanlar içinde en çok ilgi çeken yani reytingi yüksek bir yarıiletken elamandır.

Tristör ne işe yarar?
bir çok yerde kullanılıyor. anahtarlama (yani röle kontrolü gibi), zaman geciktirme devreleri,güç kaynakları,statik anahtarlar,motor kontrolleri, doğrultucular,kıyıcılar tersleyiciler,saykıl-dönüştürücüler,akü şarj makineleri, UPS ler, koruma devreleri, ıssıtıcı kontrolleri, ve faz kontrolleri gibi yaygın kullanım alanı var.
Tristor modul            

ilk defa 1956 da Bell Telephone, Laboratories tarafından geliştirilmiştir.

aslında SCR için şöyle de diyebiliriz, SCr yani tristör bir kontrol ucu eklenmiş diyot. ama güçlü bir diyot.

SCR Sembolü
SCR Sembolü

SCR Temel Yapısı thrystor

 

 

 

SCR nin Temel PNPN Yapısı    

Temel silisyum kontrollü Doğrultucunun Çalışması.



SCR bir kontrol ucuna sahip doğrultucudur, silisyumun seçilmesinin nedeni, yüksek sıcaklık ve kapasiteye sahip olmasıdır.

Eşdeğer Transistör Devresi
temel çalışması kapı adı verilen ve doğrultucunun kısa devre durumuna mı yoksa açık devre durumunamı anahtarlanacağını belirleyen üçüncü bir uç içermesi açısından klasik iki katmanlı yarıiletken diyottan farklıdır.

thyristor
Elemanın sadece Anot - Katot bölgesini ileri öngerilimlemek yeterli değildir. iletim bölgesine, SCR´nin dinamik direnci tipik olarak 0,01 ile 0,1 Ohm arasındadır. Ters direnç tipik olarak 100 K ohm veya daha fazladfır.

3 uçlu bu elemanın uçları şöyle adlandırılır, Anot Katot ve Gate.

         

 

    

 

 

Tristör devrede kısaca Şöyle çalışır.

Tristörün Anoduna bağladığımız bir yük mesela lamba Anoda artı , Kadoda´da eksi vermemiz halinde lamba yanmayacaktır. Yani Anoda artı Kadoda eksi vermek yeterli değildir. Bu durumda Geyte´de tetikleme akımı vermek gerekir.

Bir an için Geyte tetikleme akımı verilip geri kesilse dahi Tristör üzerinden gecen Akım akmaya devem eder. Bu yolla yapılan akım kontrolü devreyi hem koruyacak hemde tristör üzerinden bir kontrol işlevi yapacaktır.

Buna bağlı olarak kullanılan transistörlerin kesime yada doyuma götürülmeleri işlemi yine tristörler vasıtasıyla yapılabilir.

tristörlerin bu yapısından dolayı en büyük problemi daha doğrusu en zor tarafları söndürme, yani kesime götürme işlemidir.


Aşağıda internette bir sayfadan aldığım animasyonda tristörün anahtarlama olarak kullanımı görülmektedir.

1 K lık direnç üzerinden Kapı gerilimi uygulanmakta ve tristör kapalı devre durumuna geçip Buzzer i çalıştırmaktadır.

tristörün çalışması   

 

(antrak gazetesi Reşat Şeker. E-Mail: golge14@hotmail.com adres: http://www.antrak.org.tr/gazete/102001/resat.htm)   YÜKSELTİCİ KAPILI TYRİSTÖRLER:   iletimdeki bir SCR´de iletim sadece gate bölgesi boyunca katotun küçük bir çevresinde başlar. Sonra iletim alanı yayılarak katot alanını kuşatır.

Eğer iletime geçme esnasında gereken anot akımı çok büyükse başlangıçtaki di/dt  oranı da yüksektir. Aşırı yüksek başlangıç katot akımı yoğunluğundan sakınmak için gate – katot çevresinin uzun olması gerekir. Bu şekil deki düzenleme ile sağlanabilir. Burada SCR1´in yardımcı SCR2 ise ana elemandır.

 

 

 

 

   

 

SCR 1´e küçük bir gate akımı uygulanır. Eklem alanı küçük olduğundan çok çabuk iletime geçer. SCR 1´in katot akımı, SCR 2´nin gate akımıdır. SCR 2 tamamen iletime geçtikten sonra , SCR 1´in gate akım kesilirse sadece SCR 1 yalıtıma gider. Bu bağlantı transistörlerin darlington bağlantısına benzetilebilir.

Yükseltici kapılı tyristörlerin dinamik karakteristikleri büyüktür. Tipik olarak dv/dt  1000v/us, di/dt 500amp/us´dir.

  HIZLI ANAHTARLAMALI TYRİSTÖRLER: Asimetrik tyristör  (ASCR) olarak da bilinen hızlı anahtarlamalı tyristörler, kıyıcılar ve invertörler gibi zorlamalı komütasyonun uygulandığı yüksek hızlı anahtarlama devrelerinde kullanılırlar. Yalıtıma gitme zamanları gerilim değerlerine bağlı olarak 5us ile 50 us arasındadır. Dv/dt oranları 1000v/us di/dt oranları 1000amp/us gibi yüksektir. Hızlı yalıtım ve yüksek di/dt; boyutun ve komütasyon ve-veya reaktif devre elemanlarının ağırlığının azaltılmasında çok önemlidir.

GATE’DEN TIKANABİLEN TYRİSTÖRLER: GTO kısaltması ile tanınan gate den tıkanabilen tyristörler SCR´ler gibi gate ine uygulanan pozitif pals ile iletime geçerler. Fakat yalıtıma geçebilmeleri için gate uçlarına negatif pals uygulamak gerekir. Bir GTO´nun sembolü şekli 6´daki gibidir. Yalıtıma geçmeleri için gereken negatif pals iletime geçmeleri için gereken negatif pals den daha büyüktür. SCR´lere benzer akım ve gerilim  değerlerinde imal edilirler. Aşağıda görülüdüğü gibi iki sembol vardır ikisiyle de karşılaşabilirsiniz.

GTO ların SCR lere göre üstünlükleri:
a- Zorlanmış komitasyon teknikleri kullanılmadığı için komütasyon elemanları yoktur böylece fiyat ağırlık ve hacim yönünden duşüktür,
b- Komütasyon bobinlerinin olmayışından dolayı akustik ve elektromanyetik gürültüleri yoktur,
c- Hızlı yalıtıma gitme özelliğinden dolayı yüksek anahtarlama frekanslarında kullanılırlar,
d- Kullanıldıkları konvertörlerin verimini yükseltirler.

TERS İLETİMLİ TYRİSTÖRLER:  Kıyıcı ve invertör uygulamalarında hızlı anahtarlamalı tyristör ile bir diyot ters paralel bağlanabilir  böylece indüktif  yüklerin neden olduğu ters yönlü akım diyot üzerinden akar diyot  SCR´nin ters yönlü tıkama gerilimini  kararlı halde 1, 2 volt civarında tutar bağlantıların neden olacağı indüktansı minimuma indirmek için  diyot ve SCR aynı çip üzerinde tümleşik imal edilir. Düz yön tıkama gerilimi 400V´dan  2000V´a kadar değişir akım sınırı 500 A üzerindedir.
  STATİK İNDÜKSİYON TYRİSTÖRLERİ: SITH kısaltmasıyla tanınan statik indüksiyon  tyristörleri MOSFET´lere benzer SCR´ler gibi  gate uçlarına uygulanan pozitif gerilim ile iletime sokulurlar  yalıtıma sokulmaları gate ucuna negatif bir gerilim uygulanmasıyla olur.

SITH´lerin iletim dirençleri ve  gerilim düşümleri küçüktür  yüksek akım ve gerilim sınırlarında imal edilebilirler  anahtarlama hızları yüksek dv/dt  ve zamanları 1 us  ile 6 us  arasındadır gerilim sınırları 2500 voltun üstüne çıkabilir. Akım değerleri 500 amper ile sınırlıdır.

IŞIK İLE AKTİF OLAN SCR´LER: LASCR olarak bilinen bu elemanlar silisyum eklemler üzerine ışık düşürülerek iletime sokulurlar buna göre bir SCR´nin orta eklemi üzerine  ışık akısı düşürülürse oyuk elektron çiftleri ortaya çıkar eğer sayıları belli bir seviyeyi aşar ise scr iletime geçer LASCR´lerin ışık almasını sağlamak için bir penceresi vardır. Bu SCR´ler uygulamada ışık geçirmez cisimlerin tespitinde kullanılır. Bunun yanında eğer bir LASCR´yi bir led ile aynı kılıfda imal edecek olursanız optik izolatör elde edersiniz bu aynı sistemdeki devreleri birbirinden ayırmak izole etmek için kullanılır örneğin bir kumanda devresi  1000V gibi bir yüke kumanda ederken bu sistemde kontrol 5-10 volt gibi bir güçle yapılabilir.

Bir LASCR gerilim sınırı  1500 amperde 4000V´dur.

 

 

FET KONTROLLÜ SCR’LER: FET-CTH olarak gösterilen fet kontrollü tyristörler  9´daki gibi bir mosfet ve SCR´nin paralel bağlanmasıyla edle edilirler eğer mosfet in gate ucuna kafi miktarda bir gerilim uygulanırsa scr tetiklenir yüksek anahtarlama hızına yüksek dv/dt oranlarına sahiptir.  FET-CTH´ler  klasik SCR´ler gibi iletime sokulur ancak  gate kontrolü ile yalıtıma sokulamazlar. Uygulamada güç konvertörlerinin anahtarlama elemanı ile kontrol veya giriş sinyali arasında elektriksel izolasyon  sağlamak amacı ile kullanılırlar.

cell phone snooping software searchengineoptimization-seo.net free spy software

Etiketler : Scr, Tristör, Pnpn Elemanlar, Pnpn, Jonksiyon, Kontrol, Kontrollü Doğrultucu, Statik Anahtar, güç
Yazan : mania  |
15 May 2009 Cum   
|  58.323 defa Okundu.
Yorumlar

(Toplam yorum : 2113 )
omer (Misafir)
28 Oca 2011 Cum
teşekkürler bu bilgiyi arıyordum
cell phone snooping software open free spy software
ny abortion abortion babies illegal abortions
printable prescription drug coupons cogimator.net viagra coupons from manufacturer
Yorum Yaz
isim soyisim
Email
Anonim olarak mesaj yazıyorsunuz, Üye iseniz giriş yapınız.